RobotiSTory — Kalbi Tanıyan Minik Kitaplar
Peygamber
Bahçesinin Çiçekleri
Enes’in Gözünden Dokuz Mizaç · Hikâye ve Boyama
Anne ve Babalara Küçük Bir Not
Bu kitap enneagramın dokuz mizaç tipinden ilham alır; çocuk dilinde ‘tip’ etiketi yapıştırmaz. Anlatıcı Hz. Enes b. Mâlik’tir (r.a.). Amaç: farklı huyları sevmek, sahabeyi tanımak, sonunda Peygamberimizin (s.a.v.) ahlakına köprü kurmak.
- Peygamber Efendimizin sureti hiçbir yerde çizilmez.
- Görsellerde yetişkin erkek figürü yoktur — karışıklık olmasın diye mizaçlar çocuk sahneleriyle anlatılır; sahabe isimleri metindedir.
- Her bölümün rengi o mizacı hissedir: örn. merak kahverengi, neşe çok renkli.
- Çocuğunuza ‘Sen tip X’sin’ demeyin; ‘Hangisi sana yakın?’ deyin.
Bu Kitapta Neler Var?
Enes’in gözünden dokuz mizaç — sahabe bahçesinde.
- Ben Enes… — MİZAÇ
- Düzen — DÜZEN
- Yardım — YARDIM
- Çaba — ÇABA
- Duygu — DUYGU
- Merak — MERAK
- Güven — GÜVEN
- Neşe — NEŞE
- Cesaret — CESARET
- Barış — BARIŞ
- En Güzel Mizaç — AHLAK
Kelimelerimiz: mi̇zaç · düzen · yardim · çaba · duygu · merak · güven · neşe · cesaret · bariş · ahlak
Ben Enes… Giriş
Bir çocuk, Peygamberimizin yanında nasıl büyür?
Merhaba güzel çocuk! Benim adım Enes… Enes bin Mâlik.
Ben daha küçücükken annem Ümmü Süleym elimden tuttu. Beni Sevgili Peygamberimizin yanına götürdü. ‘Ey Allah’ın Resûlü, bu oğlum Enes. Sana hizmet etsin, senin yanında büyüsün,’ dedi.
O günden sonra on yıl boyunca onun yanında kaldım. Biliyor musun? Bana bir kez bile kızmadı. ‘Neden böyle yaptın?’ ya da ‘Neden yapmadın?’ demedi. Yüzümü her gün bir tebessümle aydınlattı.
Ben çevresindeki insanları izlemeyi çok severdim. Fark ettim ki Allah insanları tek tip yaratmamıştı. Tıpkı bir bahçedeki çiçekler gibi… Her sahabenin kendine has güzel bir huyu, yani bir mizacı vardı.
Şimdi sana o bahçeden tanıdığım güzel insanları anlatmak istiyorum.
Enes’in notu — Peygamberimizin bahçesinde her çiçek bir başka güzeldi.
Yeni kelimemizMİZAÇ — Bir insanın kendine has huyu ve hâli.
Dostluk İşiBugün birine tebessümle bak; Enes’in öğrendiği gibi.
Minik soru: Sen bir bahçede hangi çiçeğe benzediğini düşünürsün?
Boyama Zamanı · Ben Enes…
Boyarken konuşalım:
- MİZAÇ kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken Medine’yi yumuşak boya!
- Örnek cümle: “Her sahabenin güzel bir mizacı vardı.”
- Dostluk İşi: Bugün birine tebessümle bak; Enes’in öğrendiği gibi.
Düzen Hz. Ömer (r.a.)
Bazı insanlar neden her şeyi yerli yerinde görmek ister?
Bazı insanlar düzeni ve adaleti çok sever. Çantasındaki kalemlerin sırayla durması, odanın derli toplu olması onlara huzur verir. Bir haksızlık veya düzensizlik gördüklerinde bunu düzeltmek isterler. Onlar için doğru olanı yapmak çok önemlidir.
Ben Mescid-i Nebevî’de Hz. Ömer’i izlerdim. O, düzeni ve adaletiyle tanınırdı. Her işin vaktinde, eksiksiz ve doğru yapılmasına özen gösterirdi. Bir yerde eğrilik görse hemen düzeltmek isterdi. Peygamberimiz onun bu disiplinini ve adalet sevgisini takdir ederdi.
Minik not: Bir arkadaşın eşyalarını özenle sıraya diziyorsa, bil ki onun kalbi düzende huzur buluyordur.
Sahabe — Hz. Ömer (r.a.): düzen ve adalet.
Yeni kelimemizDÜZEN — Her şeyin yerli yerinde ve adil olması.
Dostluk İşiBugün bir rafı veya çantanı özenle düzelt.
Minik soru: Senin için ‘düzen’ hangi köşede başlar?
Boyama Zamanı · Düzen
Boyarken konuşalım:
- DÜZEN kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken sırayı özenle boya!
- Örnek cümle: “Hz. Ömer düzeni ve adaleti severdi.”
- Dostluk İşi: Bugün bir rafı veya çantanı özenle düzelt.
Yardım Hz. Ebû Bekir (r.a.) ve Ümmü Süleym
Bazı insanlar neden bir zorluk görünce duramaz?
Bazı insanlar bir zorluk gördüklerinde duramazlar. Birinin yükü ağırsa taşımak, birinin neşesi eksikse onu güldürmek isterler. Vermek ve paylaşmak onların mutluluk kaynağıdır. Bazen başkalarına yardım ederken kendilerini unutabilirler.
Benim cömert annem Ümmü Süleym ve Peygamberimizin en yakın dostu Hz. Ebû Bekir böyleydi. Hz. Ebû Bekir, elinde ne varsa ihtiyaç sahipleriyle paylaşırdı. Bir dertli görse yanına koşardı. Yardım etmek onun dili gibiydi.
Minik not: Yardım etmeyi seven insanlara bazen ‘Bugün sen de dinlenmelisin,’ diye hatırlatmak güzel bir dostluktur.
Sahabe — Hz. Ebû Bekir (r.a.) ve Ümmü Süleym: yardım ve cömertlik.
Yeni kelimemizYARDIM — Birinin yükünü hafifletmek; paylaşmak.
Dostluk İşiBugün birine küçük bir yardım et; ‘İster misin?’ diye sor.
Minik soru: Bugün kimin yükünü biraz hafifletebilirsin?
Boyama Zamanı · Yardım
Boyarken konuşalım:
- YARDIM kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken ikramı özenle boya!
- Örnek cümle: “Hz. Ebû Bekir yardım etmeyi severdi.”
- Dostluk İşi: Bugün birine küçük bir yardım et; ‘İster misin?’ diye sor.
Çaba Hz. Zeyd b. Sâbit (r.a.)
Bazı insanlar neden işi bitirmeden kalkmaz?
Bazı insanlar başladıkları işi yarım bırakmayı sevmez. Bir bulmaca veya ödev varsa bitirene kadar masada kalırlar. Çalışkandırlar; gayret ettikçe parıldarlar.
Peygamberimizin genç sahabilerinden Hz. Zeyd’i hatırlarım. Ona yeni bir dil öğrenmesi söylendiğinde gece gündüz çabaladı; kısa sürede öğrendi. Gayreti öyle büyüktü ki, Kur’an ayetlerini toplama işinde de en önde çalıştı.
Minik not: Zor bir işin sonuna kadar çabalayan arkadaşımızın gayretini tebrik etmeliyiz.
Sahabe — Hz. Zeyd b. Sâbit (r.a.): çaba ve gayret.
Yeni kelimemizÇABA — Bir iş için gösterilen gayret.
Dostluk İşiBugün küçük bir işi yarım bırakma; sonuna kadar getir.
Minik soru: Sen hangi işi bitirene kadar sabredersin?
Boyama Zamanı · Çaba
Boyarken konuşalım:
- ÇABA kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken yazı tahtasını dikkatle boya!
- Örnek cümle: “Hz. Zeyd büyük bir çabayla öğrendi.”
- Dostluk İşi: Bugün küçük bir işi yarım bırakma; sonuna kadar getir.
Duygu Hz. Hassân b. Sâbit (r.a.)
Bazı insanlar neden her şeyi daha derin hisseder?
Bazı insanlar dünyayı daha derin hisseder. Bir şiirin dizesinden, bir rengin yumuşaklığından, kuşun ötüşünden etkilenirler. İçlerindeki sevgiyi ve üzüntüyü güzellikle anlatırlar. Sanat onların ruhuna yakışır.
Peygamberimizin şairi Hz. Hassân b. Sâbit, içindeki derin sevgiyi şiirlerle dile getirirdi. O konuştuğunda kelimeler âdeta bir resme dönüşürdü. Peygamberimiz onun bu duygulu anlatımını sever, ona dua ederdi.
Minik not: Duygularını resimle, yazıyla veya güzel sözlerle anlatan arkadaşlarımızın hassas kalplerini korumalıyız.
Sahabe — Hz. Hassân b. Sâbit (r.a.): duygu ve şiir.
Yeni kelimemizDUYGU — İçimizde hissettiğimiz hâller.
Dostluk İşiBugün bir duyguyu bir cümleyle veya bir renkle paylaş.
Minik soru: Bugün içindeki duygu hangi renge benzer?
Boyama Zamanı · Duygu
Boyarken konuşalım:
- DUYGU kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken yüzleri yumuşak boya!
- Örnek cümle: “Hz. Hassân duygusunu şiirle anlattı.”
- Dostluk İşi: Bugün bir duyguyu bir cümleyle veya bir renkle paylaş.
Merak Hz. Abdullah b. Abbâs (r.a.)
Bazı insanlar neden ‘Neden?’ diye sorar?
Bazı insanlar için dünya keşfedilmeyi bekleyen büyük bir kitaptır. Her taşın altına bakmak, her sorunun cevabını aramak isterler. ‘Bu nasıl çalışıyor? Neden böyledir?’ diye sormaktan çekinmezler. Öğrenmek onların heyecanıdır.
O zamanlar benim gibi küçük olan Hz. Abdullah b. Abbâs’ı hatırlarım. Sürekli sorular sorardı. Bir şey öğrenmek için günlerce araştırırdı. Peygamberimiz onun merakını sever, anlayışının artması için ona dua ederdi.
Minik not: Merak edip soru sormak ayıp değil; ilmin ilk anahtarıdır.
Sahabe — Hz. Abdullah b. Abbâs (r.a.): merak ve ilim.
Yeni kelimemizMERAK — Öğrenmek istemek; neden diye sormak.
Dostluk İşiBugün bir şeye ‘Neden?’ diye sor; cevabı birlikte arayın.
Minik soru: En çok neyi merak ediyorsun?
Boyama Zamanı · Merak
Boyarken konuşalım:
- MERAK kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken kitabı özenle boya!
- Örnek cümle: “Hz. Abdullah merakla sorular sorardı.”
- Dostluk İşi: Bugün bir şeye ‘Neden?’ diye sor; cevabı birlikte arayın.
Güven Hz. Huzeyfe b. el-Yemân (r.a.)
Bazı insanlar neden iki kez kontrol eder?
Bazı insanlar adımlarını dikkatli atar. Bir yola çıkmadan önce her şeyi kontrol etmek isterler. Acele etmekten hoşlanmazlar; önce emin olmak isterler. Bu korkaklık değil; tedbir ve sadakattir.
Peygamberimizin sırdaşı Hz. Huzeyfe çok temkinli ve güvenilir bir insandı. En önemli emanetler ona verilirdi. O da dikkatle korur, acele etmeden emin adımlarla ilerlerdi.
Minik not: Bir işi iki kez kontrol eden arkadaşa ‘Çok yavaşsın,’ demek yerine ‘Çok dikkatlisin,’ demeliyiz.
Sahabe — Hz. Huzeyfe b. el-Yemân (r.a.): güven ve tedbir.
Yeni kelimemizGÜVEN — Emin olmak; emanet edilebilmek.
Dostluk İşiBugün acele eden birine ‘Birlikte bakalım,’ de.
Minik soru: Sen neyin emin olunca için rahatlar?
Boyama Zamanı · Güven
Boyarken konuşalım:
- GÜVEN kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken feneri yumuşak boya!
- Örnek cümle: “Hz. Huzeyfe güvenilir bir sırdaştı.”
- Dostluk İşi: Bugün acele eden birine ‘Birlikte bakalım,’ de.
Neşe Hz. Nuaymân (r.a.)
Bazı insanlar neden girdikleri yere canlılık getirir?
Bazı insanlar girdikleri yere neşe ve hareket getirir. İçlerinde canlılık vardır. Oyun oynamayı, gülmeyi, yeni şeyler denemeyi severler. Hüzünlü anları bile bir tebessümle aydınlatabilirler.
Sahabiler arasında Hz. Nuaymân çok neşeliydi. Tatlı şakalarıyla Medine sokaklarını güldürürdü. Bazen küçük sürprizler yapardı. Peygamberimiz onun bu sevimli haline tebessüm ederdi.
Minik not: Neşeli arkadaşlarımız, hayatın ve oyunların tadını çıkarmamızı sağlayan renkli ruhlardır.
Sahabe — Hz. Nuaymân (r.a.): neşe ve tebessüm.
Yeni kelimemizNEŞE — İçten gelen sevinç ve canlılık.
Dostluk İşiBugün birine neşe katacak küçük bir sürpriz düşün.
Minik soru: Seni en çok ne neşelendirir?
Boyama Zamanı · Neşe
Boyarken konuşalım:
- NEŞE kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken yüzleri mutlu boya!
- Örnek cümle: “Hz. Nuaymân’ın neşesi herkesi güldürürdü.”
- Dostluk İşi: Bugün birine neşe katacak küçük bir sürpriz düşün.
Cesaret Hz. Hamza (r.a.)
Bazı insanlar neden haksızlığa sessiz kalamaz?
Bazı insanlar haksızlığa karşı durmaktan çekinmez. Zayıf olanı korumak veya doğru olanı savunmak için öne atılırlar. Sesleri net, duruşları güçlüdür.
Peygamberimizin amcası Hz. Hamza’yı düşündüğümde aklıma cesaret gelir. O, haksızlığa katlanamazdı. Biri zayıf birine haksızlık yaptığında durur, ‘Onun yanında ben varım!’ derdi. Koruyucu kalbiyle güven verirdi.
Minik not: Cesaret; bağırmak değil, doğru olanın ve zayıf olanın yanında durabilmektir.
Sahabe — Hz. Hamza (r.a.): cesaret ve koruma.
Yeni kelimemizCESARET — Doğru olanı korksa da savunabilmek.
Dostluk İşiBugün bir haksızlığı görünce nazik ama net konuş.
Minik soru: Sen en son ne zaman doğru olanı savundun?
Boyama Zamanı · Cesaret
Boyarken konuşalım:
- CESARET kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken duruşu sağlam boya!
- Örnek cümle: “Hz. Hamza cesaretle zayıfın yanında durdu.”
- Dostluk İşi: Bugün bir haksızlığı görünce nazik ama net konuş.
Barış Hz. Hasan b. Ali (r.a.)
Bazı insanlar neden kavganın ortasında köprü olur?
Bazı insanlar kavga ve gürültüden hoşlanmaz. İki kişi tartışınca araya girer, tatlı dille sakinleştirirler. Yumuşak huyludurlar; herkesin huzurla yaşaması için köprü olurlar.
Peygamberimizin sevgili torunu Hz. Hasan barış dolu bir kalbe sahipti. İnsanlar arasında anlaşmazlık çıktığında, sırf kavga bitsin ve gönüller birleşsin diye yumuşaklıkla hareket ederdi. Barışı çoğaltırdı.
Minik not: Tartışmaları yumuşatan ve ‘Hadi barışalım,’ diyen arkadaşlarımız huzurun bekçileridir.
Sahabe — Hz. Hasan b. Ali (r.a.): barış ve yumuşaklık.
Yeni kelimemizBARIŞ — Gönüllerin yumuşaması; kavganın dinmesi.
Dostluk İşiBugün birine yumuşak bir söz söyle; köprü ol.
Minik soru: Sen bir tartışmayı nasıl yumuşatırsın?
Boyama Zamanı · Barış
Boyarken konuşalım:
- BARIŞ kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken yüzleri sakin boya!
- Örnek cümle: “Hz. Hasan barışı çoğalttı.”
- Dostluk İşi: Bugün birine yumuşak bir söz söyle; köprü ol.
En Güzel Mizaç Kapanış · Toprak Hadisi
Tüm bu huyların en güzelini kimde toplu görürüz?
İşte güzel çocuk… Medine’de Peygamberimizin etrafındaki insanlar böyle farklı farklıydı.
Peki sana bir soru: Tüm bu mizaçların en güzelini, en dengelisini bünyesinde toplayan o güzeller güzeli insan kimdi?
Tabii ki Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.)… O; adaletli, yardımsever, çalışkan, meraklı, cesur ve barış canlısıydı. Her mizaçtaki insanı anlar, kendi huyuna göre sever ve eğitirdi. İşte bu yüzden bana on yıl boyunca bir kez bile kızmadı.
Peygamberimiz insanların mizaçlarındaki çeşitliliği şöyle anlatmıştı: Allah Teâlâ insanları yeryüzünün farklı topraklarından yarattı. Bu yüzden insanlar toprağın renkleri ve huyları gibi geldiler: kimi yumuşak, kimi sert; kimi kolay, kimi zor… (Tirmizî)
Tıpkı topraklar gibi… Kimi hemen çiçek açar, kimi sağlam durur, kimi suyu saklar. Sen de kendi mizacını sev. Arkadaşının senden farklı olan huyuna saygı duy. Çünkü bu farklılıklar, Rabbimizin dünyamıza kattığı en güzel renklerdir.
Hadis-i şerif (Tirmizî, sadeleştirilmiş) — İnsanlar toprağın renkleri ve huyları gibi yaratıldı.
Yeni kelimemizAHLAK — Güzel huy; doğru ve yumuşak davranış.
Dostluk İşiBugün bir arkadaşının senden farklı olan güzel huyunu takdir et.
Minik soru: Peygamberimizin Enes’e hiç kızmaması sana ne hissettiriyor?
Boyama Zamanı · En Güzel Mizaç
Boyarken konuşalım:
- AHLAK kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken çiçekleri farklı renklerle boya!
- Örnek cümle: “Peygamberimizin ahlakı bütün güzellikleri bir arada tutardı.”
- Dostluk İşi: Bugün bir arkadaşının senden farklı olan güzel huyunu takdir et.
Dostluk Çantam
Bu kitapta öğrendiğimiz dostluk işleri:
- Ben Enes… — Bugün birine tebessümle bak; Enes’in öğrendiği gibi.
- Düzen — Bugün bir rafı veya çantanı özenle düzelt.
- Yardım — Bugün birine küçük bir yardım et; ‘İster misin?’ diye sor.
- Çaba — Bugün küçük bir işi yarım bırakma; sonuna kadar getir.
- Duygu — Bugün bir duyguyu bir cümleyle veya bir renkle paylaş.
- Merak — Bugün bir şeye ‘Neden?’ diye sor; cevabı birlikte arayın.
- Güven — Bugün acele eden birine ‘Birlikte bakalım,’ de.
- Neşe — Bugün birine neşe katacak küçük bir sürpriz düşün.
- Cesaret — Bugün bir haksızlığı görünce nazik ama net konuş.
- Barış — Bugün birine yumuşak bir söz söyle; köprü ol.
- En Güzel Mizaç — Bugün bir arkadaşının senden farklı olan güzel huyunu takdir et.
Kelime Hazinem
Yeni kelimeler — her birini söyleyip yanındaki yıldızı boya.
- ☆ MİZAÇ — Bir insanın kendine has huyu ve hâli. (Ben Enes…)
- ☆ DÜZEN — Her şeyin yerli yerinde ve adil olması. (Düzen)
- ☆ YARDIM — Birinin yükünü hafifletmek; paylaşmak. (Yardım)
- ☆ ÇABA — Bir iş için gösterilen gayret. (Çaba)
- ☆ DUYGU — İçimizde hissettiğimiz hâller. (Duygu)
- ☆ MERAK — Öğrenmek istemek; neden diye sormak. (Merak)
- ☆ GÜVEN — Emin olmak; emanet edilebilmek. (Güven)
- ☆ NEŞE — İçten gelen sevinç ve canlılık. (Neşe)
- ☆ CESARET — Doğru olanı korksa da savunabilmek. (Cesaret)
- ☆ BARIŞ — Gönüllerin yumuşaması; kavganın dinmesi. (Barış)
- ☆ AHLAK — Güzel huy; doğru ve yumuşak davranış. (En Güzel Mizaç)
Birlikte Düşünelim
Sohbet soruları — anne-baba ile konuşalım.
- Yukarıdaki sahabilerden hangisinin huyu sana daha yakın? Kendini hangi hikâyede buldun?
- En yakın arkadaşının mizacı nasıl? Düzenli mi, neşeli mi, meraklı mı?
- Peygamberimizin Enes’e on yıl hiç kızmaması sana ne hissettiriyor? Biz arkadaşlarımızın hatalarına nasıl yaklaşmalıyız?
Başarı Sertifikası
Sevgili
Enes’in gözünden peygamber bahçesinin çiçeklerini tanıdın, dokuz mizacı öğrendin ve resimlerini boyadın!
Seninle gurur duyuyoruz!
Tarih: ______________
Yazar Emine Yaşar · Editör Sultan Amed Yaşar · İlham: Serra Nur Yaşar · RobotiSTory