RobotiSTory — Kur’an’i Kavramlarla Çocuklara Hikayeler
Kur’an’da
Geçen
Bilim
Merak Eden Minikler İçin Öğretici ve Boyamalı Kitap
Anne ve Babalara Küçük Bir Not
Bu kitapta çocuğunuzla birlikte Kur’an’da işaret edilen doğa ve bilim motiflerine bakıyoruz; her bölümde bir merak, bir hikâye ve bir bilim aleti var.
- Önce merak sorusunu sorun; cevabı dinleyin, sonra okuyun.
- Her bölümde bir yeni kelime ve bir alet (teleskop, mikroskop…) vardır. Aleti evde göstererek veya çizerek pekiştirin.
- İllüstrasyonlar yaprak sanatı (preslenmiş yaprak kolajı) tarzındadır.
- Âyet notları kısa meal atıfıdır; dilerseniz mealinden birlikte okuyabilirsiniz. Mucize/sihir dili kullanmayız: düzeni fark eder, aletle daha iyi görürüz.
Bu Kitapta Hangi Bilimler Var?
On durak, on alet — gökyüzünden aya, tohumdan demire.
- Yıldızlar — Teleskop
- Güneş ve Gölge — Güneş Saati
- Yağmur — Yağmurölçer
- Tohum — Büyüteç
- Arı ve Bal — Mikroskop
- Dağlar — Pusula
- Deniz ve Gemi — Dürbün
- İşitme — Dinleme Aleti (Stetoskop)
- Demir — Mıknatıs
- Ay — Ay Gözlem Çemberi
Kelimelerimiz: yön · gölge · buhar · fi̇li̇z · polen · denge · li̇man · ti̇treşi̇m · mi̇knatis · hi̇lal
Yıldızlar Göğün Lambaları
Hiç merak ettin mi? Eskiden insanlar yollarını yıldızlara bakarak nasıl bulurdu?
Gece olunca gökyüzü bir kitap gibi açılır. Küçük ışıklı noktalar: yıldızlar!
Kur’an, yıldızların birer işaret olduğunu söyler; insanlar onlarla yönlerini bulurdu.
Pamuk terasta battaniyesine sarılır: ‘Bak, o parlak olan kutup yıldızına benziyor!’
Allah göğü böyle düzenlemiş; karışıklık değil, bir harita gibi.
Biz de yıldızlara bakınca hem şükreder hem merak ederiz.
En’âm Sûresi, 97 — O, karanın ve denizin karanlıklarında yolunuzu bulasınız diye yıldızları sizin için işaretler kıldı.
Yeni kelimemizYÖN — Gideceğimiz taraf; sağ, sol, kuzey, güney…
Minik soru: Sen gece gökyüzünde en çok hangi yıldızı ararsın?
Teleskop Bilim Aletimiz
Yıldızlar konusunun yardımcısı
Ne işe yarar? Uzakdaki yıldızları ve gezegenleri daha büyük ve net görmemizi sağlar.
Nasıl çalışır? İçindeki mercekler ışığı toplar; gözümüz tek başına göremediğini yaklaştırır.
Birlikte deneyelim: Bir yetişkinle birlikte açık bir gecede basit bir dürbün veya teleskopa bakabilirsiniz.
KelimemizYÖN — Kutup yıldızına bakınca yönümüzü bulduk.
Boyama Zamanı · Yıldızlar & Teleskop
Boyarken konuşalım:
- YÖN kelimesini hatırlıyor musun? Boyadığın teleskobu anlatırken bu kelimeyi kullan!
- Örnek cümle: “Kutup yıldızına bakınca yönümüzü bulduk.”
Güneş ve Gölge Işığın Oyunu
Hiç merak ettin mi? Gölgen neden bazen uzun, bazen kısa olur?
Sabah Güneş doğar; gölgemiz uzar. Öğlen Güneş tepededir; gölge kısalır.
Kur’an, geceyi ve gündüzü birbiri ardınca çeviren düzenden söz eder.
Pamuk bahçede durur: ‘Gölgem kaçtı mı yoksa ben mi hareket ettim?’
Aslında ikisi birden: Dünya döner, ışık değişir, gölge oynar.
Bu düzen sayesinde uyuruz, uyanırız, vakitleri fark ederiz.
Furkân Sûresi, 62 — Geceyi ve gündüzü birbiri ardınca getiren O’dur.
Yeni kelimemizGÖLGE — Işık bir cismin önüne gelince arkada oluşan karanlık şekil.
Minik soru: Bahçede gölgen en uzun hangi saatte olur sence?
Güneş Saati Bilim Aletimiz
Güneş ve Gölge konusunun yardımcısı
Ne işe yarar? Güneş’in gölgesiyle kabaca saati göstermeye yarar.
Nasıl çalışır? Düz bir çubuğun gölgesi gün içinde hareket eder; çizgilere bakarak vakti tahmin ederiz.
Birlikte deneyelim: Bahçeye bir çubuk dikip gölgesinin nereye düştüğünü sabah-öğlen çizerek izleyin.
KelimemizGÖLGE — Öğlen olunca gölgem iyice kısaldı.
Boyama Zamanı · Güneş ve Gölge & Güneş Saati
Boyarken konuşalım:
- GÖLGE kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken bir cümlede kullan!
- Örnek cümle: “Öğlen olunca gölgem iyice kısaldı.”
Yağmur Gökten Gelen Su
Hiç merak ettin mi? Buluttaki su nasıl olup da damla damla düşer?
Denizden buhar yükselir, bulut olur, sonra yağmur olarak toprağa döner.
Kur’an, gökten indirdiği suyla ölü toprağı dirilttiğini anlatır.
Pamuk camdan bakar: ‘Her damla bir yolculuktan geliyor!’
Çiçekler içer, kuyular dolar, nehirler akar.
Su bir hediyedir; israf etmeden kullanırız.
Kâf Sûresi, 9 — Gökten bereketli su indirdik; onunla bahçeler ve biçilecek taneler bitirdik.
Yeni kelimemizBUHAR — Suyun ısınıp havada görünmez veya bulut gibi dolaşan hâli.
Minik soru: Yağmur yağınca sen en çok ne yapmak istersin?
Yağmurölçer Bilim Aletimiz
Yağmur konusunun yardımcısı
Ne işe yarar? Ne kadar yağmur yağdığını ölçmemize yardım eder.
Nasıl çalışır? Şeffaf bir kapta biriken suyun yüksekliğine bakarak yağışı santimetre ile söyleriz.
Birlikte deneyelim: Boş bir kavanozu bahçeye koyup yağmurdan sonra cetvelle suyu ölçün.
KelimemizBUHAR — Çaydanlıktan yükselen buhar buluta benzedi.
Boyama Zamanı · Yağmur & Yağmurölçer
Boyarken konuşalım:
- BUHAR kelimesini hatırlıyor musun? Boyadığın resmi anlatırken kullan!
- Örnek cümle: “Çaydanlıktan yükselen buhar buluta benzedi.”
Tohum Topraktaki Mucize Düzen
Hiç merak ettin mi? Küçücük bir tohum nasıl koca bir ağaç olur?
Tohum toprağa düşer; su ve sıcaklık bulunca çatlar, kök salar.
Kur’an, taneyi ve çekirdeği yaranın Allah olduğunu hatırlatır.
Pamuk avucunda bir fasulye tutar: ‘İçinde bir orman mı saklı?’
Sabırla bekleriz; yeşeren her filiz bir müjdedir.
Biz ekeriz, sularız; büyümeyi yaratan Allah’tır.
En’âm Sûresi, 95 — Taneyi ve çekirdeği yaran Allah’tır.
Yeni kelimemizFİLİZ — Tohumdan yeni çıkan taze yeşil sürgün.
Minik soru: Sen hangi meyvenin çekirdeğini ekmek isterdin?
Büyüteç Bilim Aletimiz
Tohum konusunun yardımcısı
Ne işe yarar? Küçük şeyleri daha büyük göstermeye yarar.
Nasıl çalışır? Cam mercek ışığı kırar; tohumun çizgilerini ve yaprak damarlarını yakından görürüz.
Birlikte deneyelim: Bir yaprağı veya tohumu büyüteçle inceleyip damarlarını çizin.
KelimemizFİLİZ — Saksıdaki fasulyeden ince bir filiz çıktı.
Boyama Zamanı · Tohum & Büyüteç
Boyarken konuşalım:
- FİLİZ kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken bir cümlede kullan!
- Örnek cümle: “Saksıdaki fasulyeden ince bir filiz çıktı.”
Arı ve Bal Bal Kokulu Düzen
Hiç merak ettin mi? Arılar aynı kovanda nasıl kavga etmeden çalışır?
Rabbimiz arıya dağlarda ve ağaçlarda evler edinmesini bildirdi.
Arı çiçekten çiçeğe uçar; bal yapar, düzen kurar.
Pamuk fısıldar: ‘Küçücük kanatlar, kocaman iş!’
Bal hem tatlı hem şifalı bir nimettir.
Çalışmak, paylaşmak ve düzen… arıdan öğrenilecek çok şey var.
Nahl Sûresi, 68–69 — Rabbin bal arısına… evler edinmesini vahyetti; … onda insanlar için şifa vardır.
Yeni kelimemizPOLEN — Çiçeğin tozluğundaki sarı toz; arı onu taşır.
Minik soru: Sen bir arı olsaydın hangi çiçeğe konmak isterdin?
Mikroskop Bilim Aletimiz
Arı ve Bal konusunun yardımcısı
Ne işe yarar? Gözümüzün göremediği çok küçük şeyleri büyütüp inceler.
Nasıl çalışır? Güçlü merceklerle polen tanesini veya bal kristallerini yakından görürüz.
Birlikte deneyelim: Mümkünse okulda veya bilim atölyesinde mikroskopta bir yaprak veya polen bakın.
KelimemizPOLEN — Arının bacaklarında sarı polen vardı.
Boyama Zamanı · Arı ve Bal & Mikroskop
Boyarken konuşalım:
- POLEN kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken bir cümlede kullan!
- Örnek cümle: “Arının bacaklarında sarı polen vardı.”
Dağlar Yerin Kazıkları
Hiç merak ettin mi? Dağlar olmasa yeryüzü nasıl sallanırdı?
Dağlar dimdik durur; toprağa kök gibi saplanır.
Kur’an dağları yerin dengesi için birer kazık gibi anlatır.
Pamuk uzaktan bakar: ‘O doruklar göğe merdiven gibi!’
Dağlarda serin hava, kaynak suları, yollar ve yolları bulan pusulalar vardır.
Yaratılan her şeyin bir yeri, bir görevi vardır.
Nebe Sûresi, 7 — Dağları da birer kazık yaptık.
Yeni kelimemizDENGE — Bir şeyin devrilmeden, sallanmadan durması hâli.
Minik soru: Bir dağın tepesine çıksan ilk ne yapmak isterdin?
Pusula Bilim Aletimiz
Dağlar konusunun yardımcısı
Ne işe yarar? Kuzeyi bularak yönümüzü doğru seçmemize yardım eder.
Nasıl çalışır? İğnesi manyetik alanla döner; kırmızı uç çoğu zaman kuzeyi gösterir.
Birlikte deneyelim: Bir pusulayla evinizin hangi tarafının kuzey olduğunu bulun.
KelimemizDENGE — Dağlar yeryüzüne denge verir.
Boyama Zamanı · Dağlar & Pusula
Boyarken konuşalım:
- DENGE kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken bir cümlede kullan!
- Örnek cümle: “Dağlar yeryüzüne denge verir.”
Deniz ve Gemi Yüzen Yolculuk
Hiç merak ettin mi? Kocaman gemiler batmadan nasıl yürür?
Deniz hem yol hem sofradır; gemiler üzerinde süzülür.
Kur’an, gemilerin denizde insanlara fayda için yürütüldüğünü anlatır.
Pamuk iskelede el sallar: ‘Su taşır ama gemi taşırır!’
Şekil, hava ve denge… hepsi bir arada çalışır.
Uzakları yakın eden yolculuklara şükrederiz.
Bakara Sûresi, 164 — … denizde insanlara yararlı olarak akan gemilerde…
Yeni kelimemizLİMAN — Gemilerin yanaşıp durduğu güvenli deniz kenarı.
Minik soru: Bir gemi yolculuğunda yanına hangi kitabı alırdın?
Dürbün Bilim Aletimiz
Deniz ve Gemi konusunun yardımcısı
Ne işe yarar? Uzakdaki gemileri, kıyıyı veya kuşları iki gözle yaklaştırır.
Nasıl çalışır? İki mercek tüpüyle bakarız; tek gözden daha rahat ve dengeli görürüz.
Birlikte deneyelim: Sahilde veya balkonda dürbünle uzak bir nesneyi saymayı deneyin.
KelimemizLİMAN — Gemi limana yanaşınca herkes sevindi.
Boyama Zamanı · Deniz ve Gemi & Dürbün
Boyarken konuşalım:
- LİMAN kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken bir cümlede kullan!
- Örnek cümle: “Gemi limana yanaşınca herkes sevindi.”
İşitme Kulakların Nimeti
Hiç merak ettin mi? Ses nasıl olup da kulağımıza ulaşır?
Ses havada titreşir; kulağımız onu toplar, beynimiz anlamlandırır.
Kur’an, işitmeyi bir nimet olarak hatırlatır; şükür ister.
Pamuk gözlerini kapatır: ‘Sadece dinliyorum… kuş, rüzgâr, anne sesi!’
Her ses bir haber taşır; bazıları kalbimizi ısıtır.
Kulaklarımıza iyi bakar, gürültüde dikkatli oluruz.
Nahl Sûresi, 78 — Allah sizi annelerinizin karnından hiçbir şey bilmezken çıkardı; size kulak, göz ve gönüller verdi.
Yeni kelimemizTİTREŞİM — Bir şeyin çok hızlı ileri-geri salınması; ses böyle oluşur.
Minik soru: En sevdiğin ses hangisi? Neden?
Dinleme Aleti (Stetoskop) Bilim Aletimiz
İşitme konusunun yardımcısı
Ne işe yarar? Doktorların kalp ve nefes sesini daha iyi duymasını sağlar.
Nasıl çalışır? Göğüse konan yuvarlak parça sesi toplar; hortumlarla kulağa taşır.
Birlikte deneyelim: Oyuncak veya basit bir dinleme oyunuyla birbirinizin kalp atışını (nazikçe) dinleyin.
KelimemizTİTREŞİM — Davula vurunca titreşimle ses çıktı.
Boyama Zamanı · İşitme & Dinleme Aleti (Stetoskop)
Boyarken konuşalım:
- TİTREŞİM kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken bir cümlede kullan!
- Örnek cümle: “Davula vurunca titreşimle ses çıktı.”
Demir Sağlam ve Faydalı
Hiç merak ettin mi? Demir olmasa köprüler ve tencereler nasıl olurdu?
Demir serttir; kapı, çivi, makas, tren yolu… birçok işe yarar.
Kur’an demirin indirildiğini ve onda hem güç hem fayda olduğunu söyler.
Pamuk mıknatısla oynar: ‘Demir kardeşlerini çekiyor!’
Güç doğru kullanılınca hayır olur; zarar vermek için değil.
Emanet olan her nimeti iyilik için kullanırız.
Hadîd Sûresi, 25 — Demiri de indirdik; onda çetin bir sertlik ve insanlar için yararlar vardır.
Yeni kelimemizMİKNATIS — Demiri ve bazı metalleri kendine çeken özel taş veya çubuk.
Minik soru: Evinde demirden yapılmış üç şey sayabilir misin?
Mıknatıs Bilim Aletimiz
Demir konusunun yardımcısı
Ne işe yarar? Demirli şeyleri çekerek ayırmaya veya tutmaya yarar.
Nasıl çalışır? Görünmez bir kuvvet alanı vardır; yakınındaki demiri kendine çeker.
Birlikte deneyelim: Mıknatısla evde hangi nesnelerin yapıştığını güvenli bir oyunla deneyin.
KelimemizMİKNATIS — Mıknatıs iğneleri topladı.
Boyama Zamanı · Demir & Mıknatıs
Boyarken konuşalım:
- MİKNATIS kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken bir cümlede kullan!
- Örnek cümle: “Mıknatıs iğneleri topladı.”
Ay Gökyüzündeki Takvim
Hiç merak ettin mi? Ay neden bazen ince hilal, bazen top gibi olur?
Ay ışığını Güneş’ten alır; Dünya’nın etrafında dolanırken şekli değişir gibi görünür.
Kur’an, Ay’ı bir nur ve yılların hesabı için menziller takdir edildiğini anlatır.
Pamuk takvime bakar: ‘Ramazan hilali yaklaşıyor mu?’
Hilal, dolunay, yine hilal… gökyüzü bize zamanı fısıldar.
Vakitleri bilmek; namazı, orucu, bayramı birlikte yaşamaktır.
Yûnus Sûresi, 5 — Güneş’i bir ışık, Ay’ı bir nur yapan… yılların sayısını ve hesabı bilesiniz diye ona menziller takdir eden O’dur.
Yeni kelimemizHİLAL — İnce yay şeklinde görünen yeni ay.
Minik soru: Bu gece Ay hangi şekilde? Hilal mi, dolunay mı?
Ay Gözlem Çemberi Bilim Aletimiz
Ay konusunun yardımcısı
Ne işe yarar? Ay’ın şekillerini sırayla takip etmeye yarar (basit takvim / gözlem aracı).
Nasıl çalışır? Kartona Ay evrelerini çizeriz; her gece gökyüzüyle karşılaştırırız.
Birlikte deneyelim: Bir hafta boyunca her akşam Ay’ı çizip evre çemberine yapıştırın.
KelimemizHİLAL — Akşam gökyüzünde ince bir hilal parladı.
Boyama Zamanı · Ay & Ay Gözlem Çemberi
Boyarken konuşalım:
- HİLAL kelimesini hatırlıyor musun? Boyarken bir cümlede kullan!
- Örnek cümle: “Akşam gökyüzünde ince bir hilal parladı.”
Alet Çantam
Bu kitapta tanıdığımız 10 bilim aleti:
- Teleskop — Uzakdaki yıldızları ve gezegenleri daha büyük ve net görmemizi sağlar.
- Güneş Saati — Güneş’in gölgesiyle kabaca saati göstermeye yarar.
- Yağmurölçer — Ne kadar yağmur yağdığını ölçmemize yardım eder.
- Büyüteç — Küçük şeyleri daha büyük göstermeye yarar.
- Mikroskop — Gözümüzün göremediği çok küçük şeyleri büyütüp inceler.
- Pusula — Kuzeyi bularak yönümüzü doğru seçmemize yardım eder.
- Dürbün — Uzakdaki gemileri, kıyıyı veya kuşları iki gözle yaklaştırır.
- Dinleme Aleti (Stetoskop) — Doktorların kalp ve nefes sesini daha iyi duymasını sağlar.
- Mıknatıs — Demirli şeyleri çekerek ayırmaya veya tutmaya yarar.
- Ay Gözlem Çemberi — Ay’ın şekillerini sırayla takip etmeye yarar (basit takvim / gözlem aracı).
Kelime Hazinem
10 yeni kelime — her birini söyleyip yanındaki yıldızı boya.
- ☆ YÖN — Gideceğimiz taraf; sağ, sol, kuzey, güney… (Teleskop)
- ☆ GÖLGE — Işık bir cismin önüne gelince arkada oluşan karanlık şekil. (Güneş Saati)
- ☆ BUHAR — Suyun ısınıp havada görünmez veya bulut gibi dolaşan hâli. (Yağmurölçer)
- ☆ FİLİZ — Tohumdan yeni çıkan taze yeşil sürgün. (Büyüteç)
- ☆ POLEN — Çiçeğin tozluğundaki sarı toz; arı onu taşır. (Mikroskop)
- ☆ DENGE — Bir şeyin devrilmeden, sallanmadan durması hâli. (Pusula)
- ☆ LİMAN — Gemilerin yanaşıp durduğu güvenli deniz kenarı. (Dürbün)
- ☆ TİTREŞİM — Bir şeyin çok hızlı ileri-geri salınması; ses böyle oluşur. (Dinleme Aleti (Stetoskop))
- ☆ MİKNATIS — Demiri ve bazı metalleri kendine çeken özel taş veya çubuk. (Mıknatıs)
- ☆ HİLAL — İnce yay şeklinde görünen yeni ay. (Ay Gözlem Çemberi)
Başarı Sertifikası
Sevgili
Yıldızlardan aya, tohumdan demire kadar Kur’an’da geçen 10 bilim temasını tanıdın, 10 aleti öğrendin, 10 yeni kelime kazandın ve resimlerini boyadın!
Seninle gurur duyuyoruz!
Tarih: ______________
Yazar Emine Yaşar · Editör Sultan Amed Yaşar · İlham: Serra Nur Yaşar · RobotiSTory